SİGORTA SEKTÖR KURUMLARI Sigorta Şirketleri, Brokerler, Acenteler, Sigorta Eksperleri, Aktüerler

Sektör Kurumları

Sigorta sektöründe farklı aktörler görev yapar. Bunlar sigorta şirketleri, brokerler, acenteler, sigorta eksperleri ve aktüerlerdir. Aşağıda her biri hakkında kısa bilgiler bulabilirsiniz.

1.3.1 Sigorta Şirketleri

Sigorta şirketi, kişi ve kuruluşlara belirli bir prim karşılığında güvence verir. Ayrıca riziko gerçekleşirse tazminat ödemeyi taahhüt eder.[1] Diğer bir ifadeyle sigorta şirketi, sigortalılar adına riziko yönetimini üstlenir.

Sigorta şirketlerinin öncelikli amacı sigorta üretimini artırmaktır. Yani daha çok kişiye ulaşıp sigorta hizmeti sunmak ister. Sonuç olarak bu yolla kâr elde eder. Bu nedenle sigorta şirketleri geniş bir örgütlenmeye gider. Böylece daha fazla prim toplayabilir.

Türkiye’de sigorta ve reasürans şirketleri anonim şirket veya kooperatif şeklinde kurulur.[2] Kuruluş için ön izin aranmaz. Ancak AB direktiflerinde olduğu gibi kurucuların itibarlı kişiler olması gerekir. Ayrıca şirket, hayat veya hayat dışı gruplardan yalnızca birinde faaliyet gösterebilir.

Sigorta ve reasürans şirketleri yalnızca sigortacılık işlemleri yapabilir. Bunun yanı sıra bunlarla doğrudan bağlantılı faaliyetlerde de bulunabilir. Yabancı şirketlerin Türkiye’deki faaliyet esaslarını ise Bakanlar Kurulu belirler.

1.3.2 Brokerler

5684 sayılı Sigortacılık Kanunu brokeri ayrıntılı biçimde tanımlar. Buna göre broker, sigorta veya reasürans sözleşmesi yaptırmak isteyenleri temsil eder. Şirket seçiminde tamamen tarafsız ve bağımsız davranır. Ayrıca teminat almak isteyenlerin hak ve menfaatlerini gözetir. Sözleşme öncesindeki hazırlık çalışmalarını da o yürütür. Gerektiğinde sözleşmenin uygulanmasında ve tazminatın tahsilinde yardımcı olur.

Sigorta brokeri, sigorta sözleşmelerinde sigortalıyı temsil eden gerçek veya tüzel kişidir. Sigorta yaptırmak isteyenlerle sigorta şirketlerini bir araya getirir. Bu süreçte şirket seçiminde tarafsız ve bağımsız kalır. Özellikle tazminat ödemelerinde sigortalıya destek olur.

Reasürans brokeri ise benzer işleri sigorta şirketleri ile reasürans şirketleri arasında yürütür.

Brokerlerin başlıca görevleri şunlardır:[3]

1. Sigorta ve reasürans sözleşmelerinde sigortalıyı temsil etmek,
2. Sigorta şirketi seçiminde tamamen tarafsız ve bağımsız davranmak,
3. Sigorta yaptırmak isteyenlerle sigorta şirketlerini bir araya getirmek,
4. Sözleşme öncesindeki hazırlık çalışmalarını yapmak,
5. Sözleşmelerin uygulanmasında yardımcı olmak.

Brokerlik için yetkili otoriteden Brokerlik Ruhsatı almak gerekir.[4] Otorite, ruhsat işlemlerinin hazırlığı için meslek kuruluşlarını görevlendirebilir.

1.3.3 Acenteler

5684 sayılı Kanun acenteyi de tanımlar.[5] Acente, sigorta şirketine bağlı bir çalışan değildir. Bunun yerine bir sözleşmeye dayanarak bağımsız çalışır. Belirli bir yer veya bölgede, sürekli olarak sigorta şirketleri adına aracılık yapar. Ayrıca sözleşme öncesi hazırlıkları yürütür. Bunun yanı sıra sözleşmenin uygulanmasında ve tazminat ödemesinde yardımcı olur.

Kısacası acente, sigorta şirketlerine bağlı çalışan bir sigorta aracısıdır. Yetki ve sorumluluklarını yasa, yönetmelik ve sözleşme belirler.

Acentelerin görevlerini şöyle sıralayabiliriz:

1. Sigorta yaptırmak isteyenlerle şirket adına görüşmek,
2. Yetki alanı içinde poliçe veya teminat belgesi düzenlemek,
3. Prim toplamak,
4. Hasarda sigortalıya danışmanlık yapmak; yetkisi varsa belirli bir tutara kadar hasarı ödemek.

1.3.4 Sigorta Eksperleri

Sigorta eksperi, rizikonun gerçekleşmesiyle oluşan kayıp ve hasarları inceleyen kişidir. Hasarın miktarını, nedenini ve niteliğini belirler. Ayrıca mutabakatlı kıymet tespiti, ön ekspertiz ve hasar gözetimi yapar. Bu işleri tarafsız ve bağımsız olarak meslek edinir.

Eksperler, yetkili otoriteden aldıkları belgeyle çalışır.[6] Sigorta şirketlerinden bağımsızdır ve ücret karşılığında hizmet verir. Ancak acente ve brokerden farklı olarak sigorta üretiminde yer almaz. Bunun yerine hasarın incelenmesi ve tespitinde görev alır.

Örneğin eksper olay yerini inceler. Ardından hasarı ayrıntılı biçimde tespit eder. Ayrıca hasara ilişkin belge ve fotoğrafları toplar. Böylece sigorta şirketinin iş yükünü hafifletir.

Sigorta eksperlerinin görevleri şunlardır:

1. Riziko sonucu oluşan kayıp veya hasarın nedenini, niteliğini ve miktarını bizzat incelemek,
2. Sözleşme öncesinde mutabakatlı kıymet ve ön ekspertiz raporu hazırlamak,
3. Hasar öncesinde risk gözetimi yapmak.

1.3.5 Aktüerler

Aktüer, aktüerler siciline kayıtlı bir uzmandır. Yatırım, istatistik, matematik, finansman ve demografi bilgisini kullanır. Bu bilgilerle prim, karşılık ve yatırım getirilerini hesaplar. Ayrıca tarife, tablo ve teknik esasları hazırlar. Bunun yanı sıra geleceğe yönelik teknik ve finansal tahminler yapar. Son olarak olası riskleri belirler ve önleyici tedbirler önerir.

Aktüerlerin görevleri şunlardır:

1. Tespit ettiği yanlış uygulamaları gerekçeli ve yazılı olarak bildirmek; onaylamadığı belgeleri yönetime ve otoriteye iletmek,
2. Kullandığı hesap tahminlerini bir raporla yönetim kuruluna açıklamak,
3. Aktüerya raporunu her yıl nisan ayı sonuna kadar otoriteye göndermek,
4. Gerekli belgeleri onaylamak ve şirketin mali yükümlülüklerini karşılama durumunu sürekli izlemek.

[1] Enver Alper GÜVEL ve Afitap Öndas GÜVEL (2008). Sigortacılık, 4. Baskı, Ankara: Seçkin Yayıncılık. s. 67.

[2] Sigorta Şirketlerinin kuruluşu konusunda ayrıntılı bilgi için bakınız; 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu, Madde 3.

[3] Enver Alper GÜVEL ve Afitap Öndas GÜVEL, (2008). Sigortacılık, 4. Baskı. Ankara: Seçkin Yayıncılık. s. 201.

[4] Ayrıntılı bilgi için bakınız; 21 Haziran 2008 Tarih ve 26913 sayılı Resmi Gazete, “Sigorta Ve Reasürans Brokerleri Yönetmeliği.”

[5] Ayrıntılı bilgi için bakınız; 14 Nisan 2008 Tarih ve 26847 sayılı Resmi Gazete, “Sigorta Acenteleri Yönetmeliği.”

[6] Ayrıntılı bilgi için bakınız; 22 Haziran 2008 Tarih ve 26914 sayılı Resmi Gazete, “Sigorta Eksperleri Yönetmeliği.”