Yayın tarihi: 17 Ekim 2026
Bu yazıdaki bilgiler 17 Ekim 2026 itibarıyla günceldir. Yazının dayanağı, 19 Aralık 2020 tarihli Resmî Gazete’deki (31339) Katılım Esasları Çerçevesinde Sigortacılık ve Bireysel Emeklilik Faaliyetlerine İlişkin Yönetmelik’tir.
Kısa cevap: Katılım esaslı sigortacılık, katılım (faizsiz) finans ilkelerine uygun yürütülen sigortacılık faaliyetidir. Uluslararası literatür bu modele “tekafül” de der. Türkiye’de bu alanı 19.12.2020 tarihli Yönetmelik düzenler. Yönetmeliğe göre şirket üç asgari şartı sağlamalıdır: danışma komitesi kurmak, dinen meşru olmayan konu ve riskleri teminat dışında tutmak ve finansal varlıkları katılım esaslarına göre yönetmek. Buna karşılık vekâlet veya mudarebe gibi belirli bir işletme modeli zorunlu değildir.
Katılım esaslı sigortacılık nedir?
Yönetmeliğin tanımına göre katılım sigortacılığı, “katılım esaslarına göre icra edilen sigortacılık faaliyeti”dir. Katılım esasları ise danışma komitesinin ilgili hükümleri esas alarak belirlediği usul ve esaslardır. Kısacası bu modelde ürünlerin, fon yönetiminin ve sözleşme yapısının uygunluğunu bir komite gözetir.
Modelin temelinde dayanışma ve yardımlaşma fikri vardır. Katılımcılar ortak bir havuza katkı yapar ve şirket hasarları bu havuzdan öder. Bu yönüyle model, sigortacılığın temelindeki riski paylaşma mantığını korur. Fark ise fonların yönetiminde ve sözleşmenin dayandığı ilkelerdedir.
Mevzuatın gelişimi: 2017’den 2020’ye
| Düzenleme | Tarih / Sayı | Durum |
|---|---|---|
| Katılım Sigortacılığı Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik | RG 20.09.2017 / 30186 | Yürürlükten kaldırıldı |
| Katılım Esasları Çerçevesinde Sigortacılık ve Bireysel Emeklilik Faaliyetlerine İlişkin Yönetmelik | RG 19.12.2020 / 31339 | Yürürlükte |
| SEDDK Genelgesi 2021/3 (Katılım Esaslı Sigortacılık ve Bireysel Emeklilik Faaliyetlerine İlişkin) | 01.04.2021 (2023/18 ile değişik) | Yürürlükte |
| SEDDK Sektör Duyurusu 2021/6 (Türkiye Modelinin Tanımlanması) | 26.10.2021 | Yürürlükte |
2017 düzenlemesi vekâlet, mudarebe ve karma (hibrit) gibi işletme modellerini tek tek tanımlıyordu. 2020 Yönetmeliği ise bu modelleri tek tek saymaz. Bunun yerine şirketin dayanışma, yardımlaşma, fon veya hesapların ayrımı gibi esaslara dayalı farklı bir model uygulayabileceğini öngörür. Ancak bunun için danışma komitesinin onayı gerekir (m.6/1).
Asgari şartlar: “Türkiye modeli”
SEDDK’nın 2021/6 numaralı sektör duyurusu, Yönetmeliğin 5. maddesine dayanır. Duyuru, katılım esaslı sigortacılığın asgari şartlarını üç başlıkta toplar:
- Danışma komitesi kurulması,
- Dinen meşru olmayan konu ve risklerin teminat altına alınmaması,
- Finansal varlıkların katılım esasları çerçevesinde yönetilmesi.
Aynı duyuruya göre bazı uygulamalar zorunlu değildir. Örneğin sözleşmenin hibe esaslı olması, vekâlet gibi ücretlendirme ve mudarebe gibi kâr paylaşım yöntemleri bunlardandır. Ayrıca şirketin sermayedar fonlarını ayrıştırması, tüzel kişiliği olan bir fon kurması ve iade, bakiye veya borç (karz) uygulamaları da şart değildir. Böylece şirketler bu üç şartı sağladıkça mevcut sözleşme, sermaye ve muhasebe yapılarını koruyabilir.
Fonların ayrı tutulması
Yönetmelik, şirketin katılım esaslı faaliyetlerden elde ettiği finansal varlıkları ayrı fon, havuz veya hesaplar üzerinden yönetmesini ister. Bunun yanında şirket, bu varlıkların katılım dışı faaliyetlerin fon, havuz ve hesaplarıyla karışmaması için gerekli tedbirleri almalıdır (m.5/5).
Unvanda “katılım” ibaresi
Şirketler gerekli tescil işlemlerini tamamladıktan sonra unvanlarında “katılım” ibaresini kullanabilir. Ayrıca esas sözleşmelerinde katılım esaslı faaliyetlere, ürün dokümanlarında da “katılım” ibaresine yer verirler (m.5/4). Bireysel emeklilikte ise şirket, unvanında “katılım” geçen bir plan oluşturur. Üstelik bu plana yalnızca katılım emeklilik fonlarını alabilir (m.6/6).
Danışma komitesi
| Konu | Kural |
|---|---|
| Üye sayısı | Asgari 3 üye; en az üçte ikisi yurt içinde yerleşik (m.9/1) |
| Görev süresi | Azami 3 yıl; boşalan üyelik 2 ay içinde doldurulur (m.9/1) |
| Nitelik | Üyelerin en az üçte ikisi İslami ilimler veya denk alanlarda lisans eğitimi almış olmalı; diğer üyelerde katılım finans alanında eğitim ve mesleki deneyim aranır (m.9/2) |
| Toplantı | İhtiyaç hâlinde, ayda en az bir kez (m.10/1) |
| Nisap | Toplantı için üyelerin en az üçte ikisi; karar için üye tam sayısının çoğunluğu (m.10/2-3) |
| Sınır | Bir kişi en fazla iki şirketin danışma komitesinde görev alabilir (m.10/4) |
“Pencere” uygulaması sona erdi
Daha önce bazı konvansiyonel sigorta şirketleri katılım ürünlerini ayrı bir birim (“pencere”) üzerinden sunuyordu. Yönetmeliğin geçici 1. maddesine göre bu şekilde faaliyet gösteren şirketlerin faaliyet süresi 31.12.2021 tarihine kadardı. Bu nedenle söz konusu şirketler, portföylerini katılım esaslı faaliyet gösteren şirketlere devretti.
Kapsamdaki kuruluşlar
Yönetmelik yalnızca şirketleri değil, katılım esaslı ürün veya hizmet sunan kuruluşları da kapsar. Örneğin tanım; Tarım Sigortaları Havuzu (TARSİM), Doğal Afet Sigortaları Kurumu (DASK), Güvence Hesabı ve Türkiye Motorlu Taşıt Bürosu’nu da kapsar.
SEGEM Teknik Personel sınavı için not
Sonuç olarak bu konu, Teknik Personel Yeterlilik Sınavı’ndaki Katılım Esaslı Sigortacılık başlığını doğrudan ilgilendirir. Ayrıca Sigortacılığa İlişkin Mevzuat başlığıyla da dolaylı bağlantısı vardır. Bilinmesi gereken kavramlar şunlardır:
- Yürürlükteki düzenleme: 19.12.2020 tarihli, 31339 numaralı Yönetmelik (2017 Yönetmeliği yürürlükten kalktı).
- Üç asgari şart: Danışma komitesi, dinen meşru olmayan risklerin teminat dışı tutulması, finansal varlıkların katılım esaslarına göre yönetimi.
- Zorunlu olmayanlar: Vekâlet, mudarebe, hibe esası, sermayedar fon ayrımı, tüzel kişilikli fon, karz uygulaması (2021/6).
- Danışma komitesi sayıları: En az 3 üye, azami 3 yıl görev, ayda en az bir toplantı, en fazla iki şirkette görev.
- Terimler: Tekafül (katılım sigortası), retekafül (katılım esaslı reasürans), vekâlet ücreti, mudarebe (emek-sermaye ortaklığı), karz-ı hasen (faizsiz borç).
Diğer başlıklar için SEGEM konuları sayfasına ve Reasürans nedir? yazısına göz atabilirsiniz.
Sigorta Hocası ile Hazırlanın
Sigorta Hocası olarak yalnızca Teknik Personel Yeterlilik Sınavı‘na hazırlanan adaylara destek veriyoruz. Ücretli WhatsApp çalışma gruplarımızda sınav sürecinde 7/24 destek sunuyoruz. Ayrıntılar için Instagram’da @sigortahocasi hesabımıza mesaj gönderebilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Katılım sigortacılığını hangi mevzuat düzenliyor?
Temel düzenleme, 19 Aralık 2020 tarihli Resmî Gazete’deki (31339) Yönetmelik’tir. Bunun yanında SEDDK’nın 2021/3 numaralı Genelgesi ve 2021/6 numaralı Sektör Duyurusu da geçerlidir.
Katılım sigortasında vekâlet modeli zorunlu mu?
Hayır. SEDDK’nın 26.10.2021 tarihli 2021/6 numaralı sektör duyurusuna göre vekâlet gibi ücretlendirme ve mudarebe gibi kâr paylaşım yöntemleri zorunlu değildir.
Danışma komitesi en az kaç üyeden oluşur?
Yönetmeliğin 9. maddesine göre komite en az 3 üyeden oluşur. Üyelerin en az üçte ikisinin yurt içinde yerleşik olması zorunludur. Görev süresi ise azami 3 yıldır.
Konvansiyonel şirketler hâlâ “pencere” ile katılım ürünü sunabilir mi?
Hayır. Çünkü pencere yöntemiyle faaliyet gösteren şirketlerin faaliyet süresi, Yönetmeliğin geçici 1. maddesiyle 31.12.2021’de sona erdi.
Kaynaklar
- EGM – Katılım Esasları Çerçevesinde Sigortacılık ve Bireysel Emeklilik Faaliyetlerine İlişkin Yönetmelik (RG 19.12.2020/31339)
- EGM – SEDDK 2021/3 numaralı Genelge
- SEDDK – Genelge, Tebliğ ve Sektör Duyuruları
ℹ️ Bilgilendirme amaçlıdır. Sigorta Hocası’nın SEGEM ile resmi bir bağlantısı yoktur.
Bu yazı, 17 Ekim 2026 itibarıyla yürürlükteki 19.12.2020 tarihli Yönetmelik, SEDDK 2021/3 numaralı Genelge ve 2021/6 numaralı Sektör Duyurusu hükümlerini yansıtır.
