Yayın tarihi: 17 Ekim 2026
Bu yazıdaki bilgiler 17 Ekim 2026 itibarıyla günceldir. Yazı, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ile 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun yürürlükteki hükümlerine dayanır.
Kısa cevap: Reasürans nedir sorusunun cevabı kısaca “sigortacının sigortası”dır. Sigorta şirketi, üstlendiği riskin bir kısmını bir reasürans şirketine devreder. Ancak Türk Ticaret Kanunu’nun 1403. maddesine göre reasürans, sigortacının sigortalıya karşı borçlarını ortadan kaldırmaz. Ayrıca sigortalıya reasüröre doğrudan dava açma hakkı vermez. Türlerine bakarsak, yapılış şekline göre ihtiyari (fakültatif) ve anlaşmalı (treaty) reasürans vardır. Paylaşım biçimine göre ise bölüşmeli (kotpar, eksedan) ve bölüşmesiz (hasar fazlası, stop loss) türler öne çıkar.
Reasürans nedir, neden yapılır?
Bir sigorta şirketi büyük bir fabrikayı sigortalayabilir. Aynı bölgede binlerce konutu da sigortalamış olabilir. Bu durumda tek bir olay, şirketin tek başına karşılayamayacağı büyüklükte bir hasara yol açabilir.
İşte reasürans bu noktada devreye girer. Şirket, üstlendiği riskin bir bölümünü primin bir bölümüyle birlikte reasüröre devreder. Böylece hem sermayesini korur hem de daha büyük riskleri kabul edebilecek kapasiteye ulaşır.
Reasüransın başlıca amaçları şunlardır:
- Kapasite artırma: Şirket, kendi sermayesiyle taşıyamayacağı büyüklükte riskleri kabul edebilir.
- Katastrofik koruma: Deprem, sel ve fırtına gibi olaylar tek seferde çok sayıda poliçeyi etkiler. Reasürans bu hasarlara karşı koruma sağlar.
- Sonuçları dengeleme: Yıldan yıla dalgalanan hasar sonuçlarının bilançoya etkisi yumuşar.
- Bilgi ve teknik destek: Şirket, reasürörlerin uluslararası deneyiminden fiyatlama ve risk değerlendirmesinde yararlanır.
Riski dağıtma fikri, büyük sayılar kanunu ve risk yönetimi kavramlarıyla doğrudan bağlantılıdır.
Reasüransta temel kavramlar
| Kavram | Anlamı |
|---|---|
| Devreden şirket (cedant) | Riskin bir kısmını reasüröre devreden sigorta şirketi |
| Reasürör | Devredilen riski kabul eden reasürans şirketi (veya reasürans kabul eden sigorta şirketi) |
| Saklama payı (konservasyon / retention) | Devreden şirketin her riskte kendi üzerinde tuttuğu tutar veya oran |
| Retrosesyon | Reasürörün kabul ettiği riskin bir kısmını başka bir reasüröre devretmesi |
| Reasürans komisyonu | Bölüşmeli anlaşmalarda reasürörün, devreden şirketin üretim ve yönetim giderlerine katkı olarak ödediği tutar |
5684 sayılı Sigortacılık Kanunu, sigorta şirketleriyle birlikte reasürans şirketlerini de düzenler. Kanun’un 3. maddesine göre her ikisinin de kuruluş şekli anonim şirket veya kooperatiftir. Ayrıca teknik karşılıklara ilişkin 16. madde, reasürör payının devreden şirketin aktardığı risk ve primle orantılı olmasını esas alır.
Yapılış şekline göre reasürans türleri
İhtiyari (fakültatif) reasürans
Bu yöntemde taraflar her riski tek tek değerlendirir. Devreden şirket riski reasüröre sunar. Reasürör de kabul edip etmemekte serbesttir. Şirketler bu yöntemi genellikle çok büyük veya olağan dışı risklerde tercih eder. Esnek bir yöntemdir; ancak her risk için ayrı yazışma gerektirdiği için zaman alır.
Anlaşmalı (treaty / mecburi) reasürans
Taraflar, belirli bir branş veya portföy için önceden bir anlaşma yapar. Anlaşma kapsamına giren riskler otomatik olarak reasüröre geçer. Devreden şirket devretmek, reasürör de kabul etmek zorundadır. Bu nedenle sektör bu türe “otomatik reasürans” da der.
Fakültatif-obligatuar (karma) reasürans
Devreden şirket, riski devredip devretmemekte serbesttir. Buna karşılık şirket riski devrederse reasürör kabul etmek zorundadır. Kısacası yükümlülük yalnızca reasürör tarafındadır.
Paylaşım biçimine göre: bölüşmeli ve bölüşmesiz reasürans
Kotpar (quota share)
Kotparda devreden şirket, portföydeki her riskin sabit bir yüzdesini reasüröre devreder. Ayrıca taraflar prim ve hasarı da aynı oranda paylaşır.
Örnek: %40 kotpar anlaşmasında 10 milyon TL bedelli bir riskin 4 milyon TL’si reasüröre geçer. 2 milyon TL’lik bir hasarda reasürör 800 bin TL, devreden şirket 1,2 milyon TL öder.
Eksedan (surplus)
Eksedanda devreden şirket, her risk için bir saklama payı (1 “line”) belirler. Sonra bunu aşan kısmı, saklama payının belirli katına kadar reasüröre devreder. Bu yüzden devir oranı riskten riske değişir.
Örnek: Saklama payı 2 milyon TL ve anlaşma 4 line ise toplam kapasite 10 milyon TL olur. 6 milyon TL’lik bir riskte şirket 2 milyon TL’yi (%33,3) tutar, 4 milyon TL’yi (%66,7) devreder. Dolayısıyla 3 milyon TL’lik hasarda şirket 1 milyon TL, reasürör 2 milyon TL öder.
Hasar fazlası (excess of loss – XL)
Bu türde taraflar sigorta bedelini değil, hasarı paylaşır. Devreden şirket, “öncelik” (muafiyet) denen tutara kadar hasarı kendisi öder. Bu tutarı aşan kısmı ise reasürör, anlaşmadaki limite kadar karşılar.
Örnek: “1 milyon TL üzeri 5 milyon TL” XL anlaşmasında 4 milyon TL’lik bir hasar olsun. Hasarın 1 milyon TL’sini şirket, 3 milyon TL’sini reasürör öder. Şirketler bu yöntemi özellikle katastrofik risklerde yaygın olarak tercih eder.
Stop loss (hasar oranı fazlası)
Stop loss tek bir hasara değil, bir dönemin toplam sonucuna bakar. Örneğin şirket, yıllık hasar/prim oranının %80’i aşan kısmını %120’ye kadar reasüröre devredebilir. Amacı, kötü geçen bir yılın şirket sonuçlarını korumaktır.
| Tür | Grup | Paylaşım ölçütü |
|---|---|---|
| Kotpar | Bölüşmeli (orantılı) | Her riskin sabit yüzdesi |
| Eksedan | Bölüşmeli (orantılı) | Saklama payını aşan bedel, line sayısı kadar |
| Hasar fazlası (XL) | Bölüşmesiz (orantısız) | Öncelik tutarını aşan hasar, limite kadar |
| Stop loss | Bölüşmesiz (orantısız) | Dönemsel hasar oranının belirli düzeyi aşan kısmı |
Sigortalı açısından reasürans ne ifade eder?
Türk Ticaret Kanunu’nun 1403. maddesine göre sigortacı, sigorta ettiği menfaati dilediği şartlarla reasüransa verebilir. Ancak reasürans, sigortacının sigorta ettirene karşı borç ve yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz. Üstelik sigorta ettirene reasüröre karşı doğrudan dava açma ve istemde bulunma hakkı da vermez. Yani hasar hâlinde muhatap her zaman poliçeyi düzenleyen sigorta şirketidir.
Reasüransa benzer amaç taşıyan diğer yöntemler için alternatif risk transferi (ART) ve captive sigorta şirketi yazılarımıza bakabilirsiniz.
SEGEM Teknik Personel sınavı için not
Bu konu, Teknik Personel Yeterlilik Sınavı’ndaki Temel Reasürans başlığının çekirdeğini oluşturur. Ayrıca Temel Sigortacılık konusundaki risk dağıtımı ile de bağlantılıdır. Çalışırken şu ayrımları netleştirin:
- Fakültatif – anlaşmalı – fakültatif-obligatuar: Hangi tarafta zorunluluk var?
- Bölüşmeli – bölüşmesiz: Paylaşım bedele/prime göre mi, hasara göre mi yapılıyor?
- Kotpar – eksedan farkı: Kotparda oran sabittir, eksedanda riskten riske değişir.
- Kavramlar: Saklama payı, line, öncelik, limit ve retrosesyon.
- TTK m.1403: Sigortalının reasüröre doğrudan başvuru hakkı yoktur.
Tüm başlıklar için SEGEM konuları sayfasına ve en çok karıştırılan kavramlar yazısına göz atabilirsiniz.
Sigorta Hocası ile Hazırlanın
Sigorta Hocası olarak yalnızca Teknik Personel Yeterlilik Sınavı‘na hazırlanan adaylara destek veriyoruz. Ücretli WhatsApp çalışma gruplarımızda sınav sürecinde 7/24 destek sunuyoruz. Ayrıntılar için Instagram’da @sigortahocasi hesabımıza mesaj gönderebilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Reasürans ile koasürans aynı şey mi?
Hayır. Koasüransta birden fazla sigorta şirketi aynı riski sigortalıya karşı doğrudan paylaşır. Reasüransta ise sigortalının muhatabı tek sigorta şirketidir. Şirket, riskin bir kısmını arka planda reasüröre devreder.
Hasar olduğunda reasüröre başvurabilir miyim?
Hayır. TTK m.1403’e göre reasürans, sigorta ettirene reasüröre karşı doğrudan dava açma ve istemde bulunma hakkı vermez. Bu nedenle talebinizi poliçeyi düzenleyen sigorta şirketine iletmeniz gerekir.
Kotpar ile eksedan arasındaki temel fark nedir?
Kotparda şirket her riskin aynı yüzdesini (ör. %40) devreder. Eksedanda ise şirket önce saklama payını tutar. Sonra yalnızca bunu aşan kısmı, line sayısı kadar devreder. Bu yüzden devir oranı riskin büyüklüğüne göre değişir.
Retrosesyon nedir?
Retrosesyon, reasürörün kabul ettiği riskin bir kısmını başka bir reasüröre devretmesidir. Bu yüzden kısaca “reasüransın reasüransı” diyebiliriz.
Kaynaklar
- TSB – 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, Altıncı Kitap (Sigorta Hukuku), m.1403
- TSB – 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu
- SEGEM – Sınavlar
ℹ️ Bilgilendirme amaçlıdır. Sigorta Hocası’nın SEGEM ile resmi bir bağlantısı yoktur.
Bu yazı, 17 Ekim 2026 itibarıyla yürürlükteki 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu hükümlerini yansıtır. Sayısal örneklerin tek amacı kavramları açıklamaktır.
