Yayın tarihi: 20 Ekim 2026
Bu yazıdaki bilgiler 20 Ekim 2026 itibarıyla günceldir ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK) “birden çok sigorta” hükümlerini (m.1465–1468) esas alır.
Kısa cevap: Aynı menfaat birden fazla sigortacıya sigortalandığında TTK üç ayrı durumu düzenler. Müşterek sigortada (m.1466) sözleşmeler aynı anda, aynı süre ve aynı rizikolar için yapılır. Bu sözleşmelerin hepsi menfaatin değerine kadar geçerlidir ve her sigortacı kendi sigorta bedeli oranında öder. Çifte sigortada (m.1467) ise tam değeriyle sigortalı bir menfaat sonradan tekrar sigortalanır; kural olarak sonraki sözleşme geçersizdir. Kısmi sigortada (m.1468) ise sigortasız kalan değeri başka bir sigortacıya sigortalatabilirsiniz.
Neden “birden çok sigorta” kuralları var?
Zarar sigortalarının temel amacı, sigortalının uğradığı gerçek zararı karşılamaktır; yani sigorta bir kazanç aracı değildir. Bu ilkenin adı tazminat ilkesidir. Aynı malı birden fazla şirkete sigortalatan biri her şirketten ayrı ayrı tam tazminat alabilseydi, zararından fazlasını almış olurdu. TTK’nın 1465–1468. maddeleri bu durumu önler ve sigortacılar arasındaki paylaşımı belirler.
Bu konu, sigorta bedeli ile sigorta değeri arasındaki ilişkiye dayanır. Bu yüzden eksik sigorta ve aşkın sigorta kavramlarıyla birlikte çalışmak faydalıdır.
Müşterek sigorta (TTK m.1466)
Bir menfaati birden çok sigortacı aynı zamanda, aynı süreler için ve aynı rizikolara karşı sigortalamışsa müşterek sigorta söz konusudur. Bu durumda sözleşmelerin tamamı ancak menfaatin değerine kadar geçerlidir. Ayrıca her sigortacı, sigorta bedellerinin toplamı içinde kendi bedelinin oranında sorumlu olur.
Örnek
Değeri 10 milyon TL olan bir iş yerini sahibi, aynı gün, aynı süre ve aynı rizikolar için A şirketine 6 milyon TL, B şirketine 9 milyon TL bedelle sigortalatmış olsun. Toplam bedel (15 milyon TL) değeri aştığı için sözleşmeler 10 milyon TL’ye kadar geçerlidir. Bu durumda 5 milyon TL’lik bir hasarda:
- A şirketinin payı: 6 / 15 = %40 → 2 milyon TL
- B şirketinin payı: 9 / 15 = %60 → 3 milyon TL
Sonuç olarak sigortalı toplamda zararı kadar, yani 5 milyon TL alır; fazlasını alamaz.
Çifte sigorta (TTK m.1467)
Değerinin tamamı üzerinden zaten sigortalı bir menfaati, sahibi sonradan aynı rizikolara karşı başka bir sigortacıya tekrar sigortalatırsa çifte sigorta oluşur. Kanunun kuralı, sonraki sözleşmenin geçersiz olmasıdır. Bununla birlikte kanun bu kurala bazı istisnalar da tanır; somut bir dosyada istisnaların geçerli olup olmadığını kanun metni üzerinden değerlendirmek gerekir.
Pratikte çifte sigorta çoğu zaman farkında olmadan oluşur. Örneğin kredi kullanırken bankanın aracılığıyla konut sigortası yaptıran biri, aynı konut için ayrıca bir poliçe daha alabilir. Bu durumda sigortalı açısından risk, ikinci poliçeden tazminat beklentisinin boşa çıkmasıdır.
Kısmi sigorta (TTK m.1468)
İlk sözleşme menfaatin tamamını kapsamıyorsa, sigorta ettiren sigortasız kalan değeri başka bir sigortacıya sigortalatabilir. Böylece birden çok kısmi sigortayla menfaati tam değerine kadar teminat altına alabilir. Sonraki sigortacılar ise sözleşmelerinin tarih sırasına göre sorumlu olur.
Koasürans nedir, müşterek sigortadan farkı ne?
Koasürans, sektörde özellikle büyük ve yüksek değerli rizikolarda (fabrika, enerji tesisi, büyük inşaat projesi gibi) kullanılan bir risk paylaşım uygulamasıdır. Bu uygulamada birden çok sigorta şirketi, önceden anlaştıkları oranlarla aynı riski birlikte üstlenir. Genellikle bir lider (öncü) şirket poliçe düzenleme ve hasar yönetimi gibi işleri yürütür; diğer şirketler ise kendi payları oranında sorumlu olur.
Müşterek sigorta ise kanundaki bir durumdur ve çoğu zaman sigorta ettirenin ayrı ayrı sözleşmeler yapmasıyla ortaya çıkar. Koasüransta ise paylaşım baştan planlıdır ve şirketler birbirinin varlığından haberdardır. Her ikisinde de sorumluluk oransaldır. Öte yandan koasürans, reasüranstan da farklıdır: Reasüransta sigortalının muhatabı yalnızca kendi sigortacısıdır. Ayrıntılar için Reasürans nedir? yazımıza bakabilirsiniz.
Özet tablo
| Kavram | Dayanak | Ne zaman oluşur? | Sonuç |
|---|---|---|---|
| Müşterek sigorta | TTK m.1466 | Aynı menfaat, aynı zamanda, aynı süre ve rizikolar için birden çok sigortacı | Menfaatin değerine kadar geçerli; sigortacılar bedel oranında öder |
| Çifte sigorta | TTK m.1467 | Tam değeriyle sigortalı menfaatin sonradan tekrar sigortalanması | Kural olarak sonraki sözleşme geçersiz (kanuni istisnalar saklı) |
| Kısmi sigorta | TTK m.1468 | Sigortasız kalan değerin başka sigortacıya sigortalanması | Sigortacılar sözleşme tarihi sırasına göre sorumlu |
| Koasürans | Sektör uygulaması / sözleşme | Büyük riskin planlı biçimde birden çok şirketçe paylaşılması | Her şirket kendi payı oranında sorumlu; lider şirket yönetir |
SEGEM Teknik Personel sınavı için not
Bu konu, Teknik Personel Yeterlilik Sınavı’ndaki Temel Sigortacılık ve Sigortacılığa İlişkin Mevzuat başlıklarını ilgilendirir. Ayrıca koasürans–reasürans ayrımı nedeniyle Temel Reasürans başlığıyla da bağlantılıdır. Bilinmesi gereken kavramlar:
- Tazminat ilkesi: Zarar sigortasında sigortalı, gerçek zararından fazlasını alamaz.
- Sigorta değeri – sigorta bedeli ayrımı: Eksik, aşkın ve birden çok sigorta hallerinin temelidir.
- Müşterek sigortada üç şart: Aynı zamanda, aynı süre, aynı rizikolar.
- Oransal sorumluluk: Her sigortacının payı, kendi bedelinin bedeller toplamına oranıdır.
- Çifte sigortada kural: Sonraki sözleşme geçersizdir.
- Koasürans ile reasürans farkı: Koasüransta riski doğrudan birden çok sigortacı üstlenir; reasüransta ise sigortacı kendi riskinin bir kısmını devreder.
Sınavın tüm konu başlıkları için SEGEM konuları sayfamıza, benzer bir kavram için Sigortada muafiyet nedir? yazımıza göz atabilirsiniz.
Sigorta Hocası ile Hazırlanın
Sigorta Hocası olarak yalnızca Teknik Personel Yeterlilik Sınavı‘na hazırlanan adaylara destek veriyoruz. Ücretli WhatsApp çalışma gruplarımızda sınav sürecinde 7/24 destek sunuyoruz. Ayrıntılar için Instagram’da @sigortahocasi hesabımıza mesaj gönderebilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Aynı evi iki ayrı şirkete sigortalatırsam iki kez tazminat alır mıyım?
Hayır. Tazminat ilkesi gereği zararınızdan fazlasını alamazsınız. Sözleşmeler aynı anda yapıldıysa müşterek sigorta hükümleri geçerlidir ve şirketler bedelleri oranında öder. Tam değerle sigortalı evi sonradan tekrar sigortalattıysanız ise kural olarak sonraki sözleşme geçersizdir.
Müşterek sigortada her şirket ne kadar öder?
Her şirket, kendi sigorta bedelinin bedeller toplamına oranı kadar öder. Örneğin bedeller 6 ve 9 milyon TL ise paylar %40 ve %60’tır.
Çifte sigorta hangi maddede yer alır?
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 1467. maddesinde. Müşterek sigorta ise 1466, kısmi sigorta 1468. maddededir.
Koasürans ile reasürans aynı şey mi?
Hayır. Koasüransta birden çok sigorta şirketi riski doğrudan ve paylar hâlinde üstlenir. Reasüransta ise sigorta şirketi, üstlendiği riskin bir kısmını reasüröre devreder; sigortalı yalnızca kendi sigortacısına başvurur.
Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi – 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (m.1465–1468)
- Selçuk Üniversitesi Açık Erişim – TTK m.1468 kapsamında kısmi sigorta (akademik çalışma)
- Lexpera – Sorumluluk sigortalarında birden çok sigorta: Müşterek sigortanın özellikleri
ℹ️ Bilgilendirme amaçlıdır. Sigorta Hocası’nın SEGEM ile resmi bir bağlantısı yoktur.
Bu yazı, 20 Ekim 2026 itibarıyla yürürlükteki 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 1465–1468. maddelerini yansıtır.
