Yayın tarihi: 20 Ekim 2026
Bu yazıdaki bilgiler 20 Ekim 2026 itibarıyla günceldir; DASK örneği bu tarihte yürürlükte olan Zorunlu Deprem Sigortası Genel Şartları’na dayanır.
Kısa cevap: Muafiyet, hasarın sözleşmede belirlenen kısmını sigortalının üstlenmesidir; sigorta şirketi yalnızca bu sınırı aşan kısımdan sorumlu olur. Tenzili muafiyette şirket muafiyet tutarını her hasardan düşer. Tenzilsiz muafiyette ise hasar muafiyeti aşarsa şirket hasarın tamamını öder. Örneğin DASK’ta her hasarda sigorta bedelinin %2’si oranında tenzili muafiyet vardır.
Muafiyet ne işe yarar?
Sigortacılıkta muafiyet (İngilizce deductible veya franchise), küçük ve sık hasarların sigortacıya yansımasını engelleyen bir araçtır. Böylece:
- Küçük hasarlar için dosya ve ekspertiz masrafları azalır,
- Sigortalı, hasarın bir kısmını kendisi üstlendiği için daha özenli davranır (moral tehlike azalır),
- Risk paylaşımı sayesinde prim genellikle daha düşük olur.
Muafiyet, sözleşmede baştan kararlaştırılan bir “kesinti”dir. Bu yüzden sigorta bedelinin düşük tutulmasından doğan eksik sigorta durumuyla karıştırılmamalıdır.
Muafiyet türleri
1. Tenzili muafiyet (indirilebilir muafiyet)
Şirket, muafiyet tutarını her hasardan düşer. Hasar muafiyetin altındaysa ödeme yapmaz; üzerindeyse yalnızca aşan kısmı öder.
Örnek: Muafiyet 10.000 TL, hasar 40.000 TL → ödenen tutar 30.000 TL.
2. Tenzilsiz muafiyet (indirilmeyen muafiyet)
Hasar muafiyet sınırının altındaysa şirket ödeme yapmaz. Ancak hasar sınırı aşarsa hasarın tamamını öder.
Örnek: Muafiyet 10.000 TL, hasar 40.000 TL → ödenen tutar 40.000 TL. Hasar 8.000 TL olsaydı ödeme olmazdı.
3. Belirleme şekline göre
- Sabit tutarlı muafiyet: Poliçede TL olarak yazar (ör. her hasarda 5.000 TL).
- Oransal muafiyet: Sigorta bedelinin veya hasar tutarının yüzdesidir (ör. sigorta bedelinin %2’si).
- Süre muafiyeti: Bazı kişi sigortalarında belirli bir süre (ör. ilk günler) teminat dışında kalabilir.
Özet tablo: Tenzili ve tenzilsiz muafiyet
| Özellik | Tenzili muafiyet | Tenzilsiz muafiyet |
|---|---|---|
| Hasar muafiyetin altında | Ödeme yok | Ödeme yok |
| Hasar muafiyetin üstünde | Muafiyet düşülerek ödeme | Hasarın tamamı ödenir |
| 40.000 TL hasar, 10.000 TL muafiyet | 30.000 TL | 40.000 TL |
| Sigortalıya yük | Daha fazla | Daha az |
Uygulamadan örnek: DASK muafiyeti
Zorunlu Deprem Sigortası Genel Şartları’nın A.6 maddesine göre her bir hasarda sigorta bedelinin %2’si oranında tenzili muafiyet vardır. DASK ise hasarın bu muafiyeti aşan kısmından sorumludur. Ayrıca herhangi bir 72 saatlik süre içindeki hasarlar, muafiyet bakımından tek bir hasar sayılır.
Örnek: Sigorta bedeli 1.000.000 TL olan bir konutta muafiyet 20.000 TL’dir. Deprem hasarı 150.000 TL ise DASK 130.000 TL öder. Hasar 15.000 TL ise muafiyetin altında kaldığı için ödeme olmaz.
DASK hakkında genel bilgiler için DASK deprem sigortası yazımıza, güncel teminat sınırı için DASK azami teminat Kasım 2026 haberimize bakabilirsiniz.
Kaskoda ve diğer branşlarda muafiyet
Kasko, yangın, mühendislik veya sağlık gibi isteğe bağlı sigortalarda muafiyeti çoğunlukla taraflar kararlaştırır ve poliçeye özel şart olarak yazar. Muafiyetli poliçelerde prim genellikle daha düşüktür. Buna karşılık hasar anında sigortalının cebinden çıkacak tutar artar. Bu yüzden poliçeyi incelerken şu sorulara cevap arayın:
- Muafiyet tenzili mi, tenzilsiz mi?
- Sabit tutar mı, oransal mı? Oransal ise neyin yüzdesi (sigorta bedeli mi, hasar mı)?
- Her hasarda mı, yıllık toplamda mı geçerli?
- Belirli teminatlara (ör. deprem, sel) özel muafiyet var mı?
SEGEM Teknik Personel sınavı için not
Muafiyet, Temel Sigortacılık ve Sigorta Türleri konularında öne çıkan bir kavramdır. DASK örneği nedeniyle Sigortacılığa İlişkin Mevzuat ile de bağlantılıdır. Bilinmesi gerekenler:
- Tenzili ve tenzilsiz muafiyet arasındaki ödeme farkı,
- DASK’ta %2 tenzili muafiyet ve 72 saat kuralı,
- Muafiyetin moral tehlike ile ilişkisi,
- Muafiyet ile eksik sigorta ve koasürans kavramlarının farkı; bu konuda Müşterek, çifte ve kısmi sigorta yazımız da işinize yarar.
Tüm sınav başlıkları için SEGEM konuları sayfamıza göz atabilirsiniz.
Sigorta Hocası ile Hazırlanın
Sigorta Hocası olarak yalnızca Teknik Personel Yeterlilik Sınavı‘na hazırlanan adaylara destek veriyoruz. Ücretli WhatsApp çalışma gruplarımızda sınav sürecinde 7/24 destek sunuyoruz. Ayrıntılar için Instagram’da @sigortahocasi hesabımıza mesaj gönderebilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Muafiyet nedir?
Hasarın poliçede belirlenen kısmının sigortalıda kalmasıdır. Sigortacı ise yalnızca bu sınırı aşan kısımdan (tenzilsiz muafiyette sınır aşılınca tamamından) sorumlu olur.
Tenzili muafiyet ile tenzilsiz muafiyet arasındaki fark nedir?
10.000 TL muafiyetli 40.000 TL’lik hasarda tenzili muafiyette şirket 30.000 TL, tenzilsiz muafiyette ise 40.000 TL öder.
DASK’ta muafiyet ne kadar?
20 Ekim 2026 itibarıyla Zorunlu Deprem Sigortası Genel Şartları’na göre her hasarda sigorta bedelinin %2’si oranında tenzili muafiyet vardır.
DASK’ta art arda gelen depremlerde muafiyet kaç kez uygulanır?
Herhangi bir 72 saatlik süre içindeki hasarlar tek hasar sayılır. Dolayısıyla muafiyet bu süre için yalnızca bir kez devreye girer.
Muafiyetli poliçe daha mı ucuzdur?
Genellikle evet. Sigortalı hasarın bir kısmını üstlendiği için prim de daha düşük olur.
Kaynaklar
- Zorunlu Deprem Sigortası Genel Şartları – A.6 Muafiyet (konsolide metin)
- Hukuki Haber – DASK ve Zorunlu Deprem Sigortası
- DASK – Doğal Afet Sigortaları Kurumu
- SEDDK
ℹ️ Bilgilendirme amaçlıdır. Sigorta Hocası’nın SEGEM ile resmi bir bağlantısı yoktur.
Bu yazı, 20 Ekim 2026 itibarıyla yürürlükte olan Zorunlu Deprem Sigortası Genel Şartları’nı ve genel sigortacılık ilkelerini yansıtır.
